TỪ LỚP HỌC VÙNG CAO ĐẾN CUỘC THI SÁNG TẠO AI Dấu ấn Trường PTDTBT Tiểu học Nậm Pố tại Cuộc thi “Sáng tạo AI trong giáo dục và đào tạo” năm học 2025–2026
- Chủ nhật - 18/01/2026 09:45
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trong ngành giáo dục, việc ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) vào dạy học không còn là xu hướng xa vời, mà đã trở thành một yêu cầu tất yếu. Tuy nhiên, tại các trường học vùng đặc biệt khó khăn, nơi điều kiện cơ sở vật chất, hạ tầng công nghệ còn nhiều hạn chế, câu hỏi đặt ra là: AI được ứng dụng như thế nào để vừa hiệu quả, vừa phù hợp với thực tiễn? Từ chính trăn trở ấy, Trường PTDTBT Tiểu học Nậm Pố, xã Mường Nhé, tỉnh Điện Biên đã tích cực tham gia Cuộc thi “Sáng tạo AI trong giáo dục và đào tạo” năm học 2025–2026 do Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Điện Biên phát động, với tinh thần đổi mới sáng tạo gắn liền với thực tế dạy học tại vùng cao.
Xuất phát từ lớp học 100% học sinh dân tộc thiểu số.
Trường PTDTBT Tiểu học Nậm Pố nằm trên địa bàn bản Nậm Pố 1 – một địa bàn đặc biệt khó khăn, nơi 100% học sinh là người dân tộc thiểu số, chủ yếu sử dụng tiếng mẹ đẻ trong sinh hoạt hằng ngày. Đặc biệt, với học sinh lớp 1 – khi vừa chuyển từ bậc mầm non lên tiểu học – khả năng nghe, hiểu và sử dụng tiếng Việt còn rất hạn chế. Nhiều em “nghe được nhưng chưa hiểu”, “biết từ nhưng chưa nói được câu”, dẫn đến tâm lý rụt rè, thiếu tự tin trong học tập.
Trong thực tế giảng dạy, giáo viên lớp 1 phải dành rất nhiều thời gian để đơn giản hóa nội dung sách giáo khoa, lựa chọn từ ngữ phù hợp, minh họa bằng tranh ảnh và hỗ trợ học sinh nghe – hiểu bằng nhiều hình thức khác nhau. Đặc biệt, với nội dung kể chuyện theo tranh, do học sinh chưa đọc thông, bài đọc trong sách thường dài, việc tóm tắt và kể lại câu chuyện là một thách thức lớn.
Sản phẩm ra đời từ nhu cầu thật – lớp học thật
Xuất phát từ thực tiễn dạy học tại đơn vị, cô giáo Vương Thị Thuý Mơ – Giáo viên, Tổ trưởng chuyên môn Trường PTDTBT Tiểu học Nậm Pố – là người đã khởi xướng ý tưởng, trực tiếp xây dựng và hoàn thiện sản phẩm dự thi. Trong quá trình triển khai, sản phẩm nhận được sự quan tâm, tạo điều kiện của Ban Giám hiệu nhà trường và sự hỗ trợ, phối kết hợp nhiệt tình, hiệu quả của cô giáo Và Thị Báu (hỗ trợ tiếng dân tộc Mông) và cô giáo Khoàng Thị Thái (Hỗ trợ hoàn thiện sản phẩm). Sản phẩm mang tên: “Học Tiếng Việt qua tranh minh hoạ kết hợp song ngữ Việt – Mông với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI)”
Hình ảnh sáng tạo được thực hiện bằng AI
Sản phẩm không hướng tới việc tạo ra một ứng dụng công nghệ phức tạp, mà tập trung giải quyết một bài toán sư phạm rất cụ thể: Giúp học sinh lớp 1 vùng dân tộc thiểu số hình thành vốn từ tiếng Việt theo chủ đề, nghe – hiểu qua tranh minh họa, nói được câu ngắn theo mẫu, từ đó tạo nền tảng cho việc học tập các môn học trong những năm tiếp theo.
Các nội dung được xây dựng xoay quanh những chủ đề gần gũi, thiết thực như: Gia đình (ông, bà, bố, mẹ, anh, chị, em, ngôi nhà); Trường học (trường, bàn, ghế, sách, vở, bút, thầy giáo, cô giáo); Kể chuyện theo tranh, tiêu biểu là câu chuyện “Khi mẹ vắng nhà” được cô đọng, viết lại ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với học sinh đầu cấp.
Kể chuyện theo tranh
AI – trợ lý cho giáo viên, không thay thế người thầy.
Điểm nổi bật của sản phẩm là cách tiếp cận đúng vai trò của trí tuệ nhân tạo. AI không thay thế giáo viên, mà được sử dụng như một trợ lý hỗ trợ: Hỗ trợ lựa chọn và chuẩn hóa từ ngữ cốt lõi; Viết câu ngắn, phù hợp trình độ học sinh lớp 1; Viết lại nội dung truyện theo tranh ngắn gọn, dễ kể; Tạo hình ảnh, video minh họa sinh động;
Hỗ trợ phiên bản song ngữ Việt – Mông giúp học sinh dân tộc thiểu số dễ nghe – hiểu.
Tất cả nội dung đều được giáo viên kiểm soát, thẩm định và điều chỉnh trước khi đưa vào sử dụng. Đặc biệt, sản phẩm được thiết kế dưới dạng PowerPoint tương tác, cho phép sử dụng hoàn toàn ngoại tuyến, không phụ thuộc Internet, không cần cài đặt ứng dụng, phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất còn hạn chế tại nhiều trường vùng cao.
Hiệu quả thực tiễn và khả năng nhân rộng
Khi được đưa vào áp dụng trong dạy học, sản phẩm đã tạo ra sự thay đổi rõ rệt trong lớp học. Học sinh hứng thú hơn, chủ động quan sát tranh, lắng nghe, mạnh dạn nói theo mẫu câu ngắn. Đặc biệt, việc kết hợp tiếng Việt với tiếng Mông giúp các em dễ tiếp cận nội dung, giảm áp lực tâm lý và tăng sự tự tin.
Sản phẩm không chỉ mang lại hiệu quả cho lớp học của cô giáo trực tiếp thực hiện, mà còn có khả năng nhân rộng cao. Giáo viên khác có thể dựa vào cấu trúc, kịch bản và cách làm để tiếp tục xây dựng các học liệu tương tự cho nhiều chủ đề, nhiều khối lớp, mà không đòi hỏi kiến thức công nghệ phức tạp hay chi phí cao.
Ghi nhận từ Cuộc thi “Sáng tạo AI trong giáo dục và đào tạo”
Với tính thiết thực – khả thi – phù hợp thực tiễn, sản phẩm của nhóm tác giả Vương Thị Thuý Mơ, Và Thị Báu, Khoàng Thị Thái đã được Ban Giám khảo Cuộc thi “Sáng tạo AI trong giáo dục và đào tạo” năm học 2025–2026 của xã Mường Nhé đánh giá tích cực và ghi nhận kết quả đáng khích lệ. Đây là niềm tự hào không chỉ của cá nhân nhóm tác giả, mà còn của tập thể Trường PTDTBT Tiểu học Nậm Pố.
Lan tỏa giá trị từ những điều giản dị
Thành công của sản phẩm cho thấy một thông điệp rõ ràng:
Đổi mới giáo dục không nhất thiết phải bắt đầu từ công nghệ cao, mà có thể bắt đầu từ sự thấu hiểu học sinh, từ những nhu cầu rất thật của lớp học và từ tâm huyết của người thầy.
Trong thời gian tới, Trường PTDTBT Tiểu học Nậm Pố sẽ tiếp tục khuyến khích giáo viên phát huy tinh thần sáng tạo, ứng dụng công nghệ một cách phù hợp, thiết thực, góp phần nâng cao chất lượng dạy học và tạo nền tảng vững chắc cho học sinh dân tộc thiểu số ngay từ những năm đầu tiểu học.
Trường PTDTBT Tiểu học Nậm Pố nằm trên địa bàn bản Nậm Pố 1 – một địa bàn đặc biệt khó khăn, nơi 100% học sinh là người dân tộc thiểu số, chủ yếu sử dụng tiếng mẹ đẻ trong sinh hoạt hằng ngày. Đặc biệt, với học sinh lớp 1 – khi vừa chuyển từ bậc mầm non lên tiểu học – khả năng nghe, hiểu và sử dụng tiếng Việt còn rất hạn chế. Nhiều em “nghe được nhưng chưa hiểu”, “biết từ nhưng chưa nói được câu”, dẫn đến tâm lý rụt rè, thiếu tự tin trong học tập.
Trong thực tế giảng dạy, giáo viên lớp 1 phải dành rất nhiều thời gian để đơn giản hóa nội dung sách giáo khoa, lựa chọn từ ngữ phù hợp, minh họa bằng tranh ảnh và hỗ trợ học sinh nghe – hiểu bằng nhiều hình thức khác nhau. Đặc biệt, với nội dung kể chuyện theo tranh, do học sinh chưa đọc thông, bài đọc trong sách thường dài, việc tóm tắt và kể lại câu chuyện là một thách thức lớn.
Sản phẩm ra đời từ nhu cầu thật – lớp học thật
Xuất phát từ thực tiễn dạy học tại đơn vị, cô giáo Vương Thị Thuý Mơ – Giáo viên, Tổ trưởng chuyên môn Trường PTDTBT Tiểu học Nậm Pố – là người đã khởi xướng ý tưởng, trực tiếp xây dựng và hoàn thiện sản phẩm dự thi. Trong quá trình triển khai, sản phẩm nhận được sự quan tâm, tạo điều kiện của Ban Giám hiệu nhà trường và sự hỗ trợ, phối kết hợp nhiệt tình, hiệu quả của cô giáo Và Thị Báu (hỗ trợ tiếng dân tộc Mông) và cô giáo Khoàng Thị Thái (Hỗ trợ hoàn thiện sản phẩm). Sản phẩm mang tên: “Học Tiếng Việt qua tranh minh hoạ kết hợp song ngữ Việt – Mông với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI)”
Hình ảnh sáng tạo được thực hiện bằng AI
Sản phẩm không hướng tới việc tạo ra một ứng dụng công nghệ phức tạp, mà tập trung giải quyết một bài toán sư phạm rất cụ thể: Giúp học sinh lớp 1 vùng dân tộc thiểu số hình thành vốn từ tiếng Việt theo chủ đề, nghe – hiểu qua tranh minh họa, nói được câu ngắn theo mẫu, từ đó tạo nền tảng cho việc học tập các môn học trong những năm tiếp theo.
Các nội dung được xây dựng xoay quanh những chủ đề gần gũi, thiết thực như: Gia đình (ông, bà, bố, mẹ, anh, chị, em, ngôi nhà); Trường học (trường, bàn, ghế, sách, vở, bút, thầy giáo, cô giáo); Kể chuyện theo tranh, tiêu biểu là câu chuyện “Khi mẹ vắng nhà” được cô đọng, viết lại ngắn gọn, dễ hiểu, phù hợp với học sinh đầu cấp.
Kể chuyện theo tranh
AI – trợ lý cho giáo viên, không thay thế người thầy.
Điểm nổi bật của sản phẩm là cách tiếp cận đúng vai trò của trí tuệ nhân tạo. AI không thay thế giáo viên, mà được sử dụng như một trợ lý hỗ trợ: Hỗ trợ lựa chọn và chuẩn hóa từ ngữ cốt lõi; Viết câu ngắn, phù hợp trình độ học sinh lớp 1; Viết lại nội dung truyện theo tranh ngắn gọn, dễ kể; Tạo hình ảnh, video minh họa sinh động;
Hỗ trợ phiên bản song ngữ Việt – Mông giúp học sinh dân tộc thiểu số dễ nghe – hiểu.
Tất cả nội dung đều được giáo viên kiểm soát, thẩm định và điều chỉnh trước khi đưa vào sử dụng. Đặc biệt, sản phẩm được thiết kế dưới dạng PowerPoint tương tác, cho phép sử dụng hoàn toàn ngoại tuyến, không phụ thuộc Internet, không cần cài đặt ứng dụng, phù hợp với điều kiện cơ sở vật chất còn hạn chế tại nhiều trường vùng cao.
Hiệu quả thực tiễn và khả năng nhân rộng
Khi được đưa vào áp dụng trong dạy học, sản phẩm đã tạo ra sự thay đổi rõ rệt trong lớp học. Học sinh hứng thú hơn, chủ động quan sát tranh, lắng nghe, mạnh dạn nói theo mẫu câu ngắn. Đặc biệt, việc kết hợp tiếng Việt với tiếng Mông giúp các em dễ tiếp cận nội dung, giảm áp lực tâm lý và tăng sự tự tin.
Sản phẩm không chỉ mang lại hiệu quả cho lớp học của cô giáo trực tiếp thực hiện, mà còn có khả năng nhân rộng cao. Giáo viên khác có thể dựa vào cấu trúc, kịch bản và cách làm để tiếp tục xây dựng các học liệu tương tự cho nhiều chủ đề, nhiều khối lớp, mà không đòi hỏi kiến thức công nghệ phức tạp hay chi phí cao.
Ghi nhận từ Cuộc thi “Sáng tạo AI trong giáo dục và đào tạo”
Với tính thiết thực – khả thi – phù hợp thực tiễn, sản phẩm của nhóm tác giả Vương Thị Thuý Mơ, Và Thị Báu, Khoàng Thị Thái đã được Ban Giám khảo Cuộc thi “Sáng tạo AI trong giáo dục và đào tạo” năm học 2025–2026 của xã Mường Nhé đánh giá tích cực và ghi nhận kết quả đáng khích lệ. Đây là niềm tự hào không chỉ của cá nhân nhóm tác giả, mà còn của tập thể Trường PTDTBT Tiểu học Nậm Pố.
Lan tỏa giá trị từ những điều giản dị
Thành công của sản phẩm cho thấy một thông điệp rõ ràng:
Đổi mới giáo dục không nhất thiết phải bắt đầu từ công nghệ cao, mà có thể bắt đầu từ sự thấu hiểu học sinh, từ những nhu cầu rất thật của lớp học và từ tâm huyết của người thầy.
Trong thời gian tới, Trường PTDTBT Tiểu học Nậm Pố sẽ tiếp tục khuyến khích giáo viên phát huy tinh thần sáng tạo, ứng dụng công nghệ một cách phù hợp, thiết thực, góp phần nâng cao chất lượng dạy học và tạo nền tảng vững chắc cho học sinh dân tộc thiểu số ngay từ những năm đầu tiểu học.